{"id":2524,"date":"2023-04-28T21:13:00","date_gmt":"2023-04-28T19:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/?p=2524"},"modified":"2023-04-28T21:13:15","modified_gmt":"2023-04-28T19:13:15","slug":"utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach","title":{"rendered":"Utracone budynki i zabytki Wroc\u0142awia, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 ju\u017c tylko na zdj\u0119ciach"},"content":{"rendered":"\n<p>Je\u015bli spaceruj\u0105c po mie\u015bcie lubisz przygl\u0105da\u0107 si\u0119 zabytkom architektury, Wroc\u0142aw jest do tego idealnym miejscem. Jak informuje strona <a href=\"http:\/\/wroclaw-future\">wroclaw-future<\/a>, jest tu tyle znanych osobisto\u015bci uwiecznionych w kamieniu (br\u0105zie) i starych budynk\u00f3w, \u017ce nawet pobie\u017cne zapoznanie si\u0119 z nimi zajmie Ci wi\u0119cej ni\u017c miesi\u0105c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ale mimo ogromnej liczby zabytk\u00f3w, gorzki los powa\u017cnych strat kulturowych nie omin\u0105\u0142 tego miasta.<\/p>\n\n\n\n<p>W ci\u0105gu ostatnich 100 lat Wroc\u0142aw straci\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 swojego historycznego dziedzictwa. A lwia cz\u0119\u015b\u0107 tych strat mia\u0142a miejsce w latach 40. i 60. ubieg\u0142ego wieku, kiedy Polska by\u0142a okupowana najpierw przez nazist\u00f3w, a potem przez komunist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Na szcz\u0119\u015bcie okres ich &#8222;panowania&#8221; sko\u0144czy\u0142 si\u0119, ale wiele zabytk\u00f3w zachowa\u0142o si\u0119 tylko w archiwalnych dokumentach i na fotografiach.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2ebabb3fb28\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a2ebabb3fb28\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Nazisci_komunisci_i_niekonczace_sie_zniszczenia\" title=\"Nazi\u015bci, komuni\u015bci i nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 zniszczenia\">Nazi\u015bci, komuni\u015bci i nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 zniszczenia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Zniszczyc_wszystko_co_niemieckie_i_burzuazyjne\" title=\"Zniszczy\u0107 wszystko co niemieckie i bur\u017cuazyjne?\">Zniszczy\u0107 wszystko co niemieckie i bur\u017cuazyjne?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Czy_dla_niemieckich_pomnikow_nie_ma_miejsca_w_Polsce\" title=\"Czy dla niemieckich pomnik\u00f3w nie ma miejsca w Polsce?\">Czy dla niemieckich pomnik\u00f3w nie ma miejsca w Polsce?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Pomnik_Carla_Gottlieba_Svareza\" title=\"Pomnik Carla Gottlieba Svareza\">Pomnik Carla Gottlieba Svareza<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Pomnik_generala_von_Tauentzien\" title=\"Pomnik genera\u0142a von Tauentzien\">Pomnik genera\u0142a von Tauentzien<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Pomniki_imperatorow\" title=\"Pomniki imperator\u00f3w\">Pomniki imperator\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Pomnik_poleglym_zolnierzom\" title=\"Pomnik poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom\">Pomnik poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia-ktore-mozna-zobaczyc-juz-tylko-na-zdjeciach\/#Pomnik_ktoremu_sie_poszczescilo\" title=\"Pomnik, kt\u00f3remu si\u0119 poszcz\u0119\u015bci\u0142o\">Pomnik, kt\u00f3remu si\u0119 poszcz\u0119\u015bci\u0142o<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nazisci_komunisci_i_niekonczace_sie_zniszczenia\"><\/span>Nazi\u015bci, komuni\u015bci i nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 zniszczenia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Stolica Dolnego \u015al\u0105ska, Breslau (Wroc\u0142aw), zazna\u0142a wielu nieszcz\u0119\u015b\u0107 w czasie ostatniej wojny \u015bwiatowej. Wraz z jej ko\u0144cem nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 jednak czarna smuga nieszcz\u0119\u015b\u0107 dla historycznego dziedzictwa miasta. I dzi\u015b ju\u017c trudno powiedzie\u0107, kiedy Wroc\u0142aw ucierpia\u0142 bardziej, podczas obl\u0119\u017cenia w 1945 roku czy w spokojnym, powojennym okresie.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"630\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-24.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2525\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-24.png 960w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-24-300x197.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-24-768x504.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-24-696x457.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie mo\u017cna \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce w stosunkowo kr\u00f3tkim okresie historycznym z krajobrazu miejskiego znikn\u0119\u0142o wiele zabytk\u00f3w staro\u017cytnych. Dzi\u015b straty te szacowane s\u0105 na 70% ca\u0142ej infrastruktury.<\/p>\n\n\n\n<p>Przez wiele lat komuni\u015bci zwyczajowo przypisywali barbarzy\u0144skie zniszczenie Wroc\u0142awia nazistom, a pytanie, kt\u00f3ry z tych re\u017cim\u00f3w totalitarnych wyrz\u0105dzi\u0142 wi\u0119ksze szkody w zabytkowej cz\u0119\u015bci miasta, pozostaje otwarte.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad pocz\u0105wszy od 1949 roku na polecenie miejscowego wydzia\u0142u odbudowy do Warszawy z Wroc\u0142awia wys\u0142ano setki milion\u00f3w cegie\u0142 i tysi\u0105ce ton materia\u0142\u00f3w budowlanych, rzekomo pobranych z ruin, a w rzeczywisto\u015bci z celowo rozebranych starych budynk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>To &#8222;know-how&#8221; urz\u0119dnik\u00f3w spowodowa\u0142o nieodwracalne szkody w architekturze miasta. Jednocze\u015bnie oczywi\u015bcie trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 obiektywne okoliczno\u015bci: \u017cycie w powojennym Wroc\u0142awiu by\u0142o trudne i nieszczeg\u00f3lnie sprzyja\u0142o zachowaniu pami\u0119ci historycznej. Niekt\u00f3re zabytki by\u0142y burzone przez w\u0142adze z powodu banalnego braku pieni\u0119dzy na ich renowacj\u0119. W ten spos\u00f3b do lat 50. Wroc\u0142aw zamieni\u0142 si\u0119 w swoist\u0105 &#8222;cegielni\u0119&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b historycy twierdz\u0105, \u017ce wiele &#8222;wyrok\u00f3w&#8221; na rozbi\u00f3rk\u0119 by\u0142o wydawanych w po\u015bpiechu, a budynki i pomniki mo\u017cna by\u0142o zostawi\u0107 w ich obecnym stanie do czasu nadej\u015bcia lepszych czas\u00f3w. Dlaczego wi\u0119c komuni\u015bci post\u0119powali w ten spos\u00f3b?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zniszczyc_wszystko_co_niemieckie_i_burzuazyjne\"><\/span>Zniszczy\u0107 wszystko co niemieckie i bur\u017cuazyjne?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ich decyzje nie zawsze by\u0142y awanturnicze, ale raczej starannie zaplanowane i przemy\u015blane, co wida\u0107 na poni\u017cej podanych przyk\u0142adach.<\/p>\n\n\n\n<p>Na przyk\u0142ad wspania\u0142y neobarokowy budynek Poczty G\u0142\u00f3wnej we Wroc\u0142awiu ucierpia\u0142 bez powodu, by\u0142 on cz\u0105stkowo uszkodzony, ale nie by\u0142 w stanie krytycznym i mo\u017cna go by\u0142o odbudowa\u0107. Zosta\u0142 jednak rozebrany i wykorzystany na materia\u0142y budowlane.<\/p>\n\n\n\n<p>Ten sam los spotka\u0142 \u015al\u0105skie Muzeum Sztuk Pi\u0119knych, zburzone w 1964 r., oraz skrzyd\u0142o Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskiego na Placu Wolno\u015bci, zniszczone w 1969 r. Jeszcze bardziej zaskakuj\u0105ce jest zburzenie 30 lat po zako\u0144czeniu wojny M\u0142yn\u00f3w \u015awetej Klary, miejsca kultury istniej\u0105cego od czas\u00f3w piastowskich.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"618\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-25.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2528\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-25.png 960w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-25-300x193.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-25-768x494.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-25-696x448.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Je\u015bli chodzi o pa\u0142ac Hatzfeld\u00f3w, kt\u00f3ry pr\u00f3bowano uratowa\u0107, ale si\u0119 nie uda\u0142o, to oczywi\u015bcie decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w ostatecznej decyzji odegra\u0142 czynnik ideologiczny: podczas obl\u0119\u017cenia miasta budynek s\u0142u\u017cy\u0142 jako rezydencja kata Breslau, Gauleitera Hanke.<\/p>\n\n\n\n<p>Decyzji o wyburzeniu wielu pomnik\u00f3w i rze\u017ab we Wroc\u0142awiu nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 inaczej ni\u017c warunkami politycznymi i spo\u0142ecznymi. W ten spos\u00f3b w\u0142adze \u015bwiadomie wznieca\u0142y nienawi\u015b\u0107 do &#8222;przekl\u0119tej&#8221; przesz\u0142o\u015bci, do wszystkiego co niemieckie i bur\u017cuazyjne.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czy_dla_niemieckich_pomnikow_nie_ma_miejsca_w_Polsce\"><\/span>Czy dla niemieckich pomnik\u00f3w nie ma miejsca w Polsce?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Popiersie jednej z najwybitniejszych postaci kultury dolno\u015bl\u0105skiej dziewi\u0119tnastego wieku, niemieckiego poety romantycznego, aktora i dyrektora teatru Karla von Holteia, sta\u0142o na Wzg\u00f3rzu Polskim, zanim zosta\u0142o zniszczone.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomnik zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty w 1882 r. Autorem br\u0105zowej figury jest miejscowy rze\u017abiarz Albert Rachner (1836-1900), kt\u00f3ry na wroc\u0142awskich cmentarzach uwieczni\u0142 postacie i nazwiska wielu znanych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, dzi\u015b w miejscowym Ogrodzie Botanicznym mo\u017cna zobaczy\u0107 ocala\u0142e dzie\u0142o Rachnera &#8211; popiersie niemieckiego uczonego Carla Linneusza.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pomnik_Carla_Gottlieba_Svareza\"><\/span>Pomnik Carla Gottlieba Svareza<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1896 roku przed Wydzia\u0142em Filologicznym Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego (plac Nankiera), w miejscu obecnego parkingu, ods\u0142oni\u0119to pomnik Carla Gottlieba Svareza, niemieckiego prawnika i reformatora, jednego z tw\u00f3rc\u00f3w Landrechtu pruskiego. Pomnik zosta\u0142 zaprojektowany przez &#8222;ojca&#8221; niemieckiej rze\u017aby nowoczesnej, Petera Christiana Breyera. Pomnik zosta\u0142 rozebrany w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pomnik_generala_von_Tauentzien\"><\/span>Pomnik genera\u0142a von Tauentzien<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pomnik odwa\u017cnego pruskiego genera\u0142a, kt\u00f3ry w 1760 roku broni\u0142 Wroc\u0142awia przed Austriakami, sta\u0142 na obecnym Placu Ko\u015bciuszki a\u017c do jego rozbi\u00f3rki w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Friedrich Bogislav von Tauentzien zas\u0142yn\u0105\u0142 podczas wojny siedmioletniej, kiedy to s\u0142u\u017cy\u0142 w armii cesarza Fryderyka Wielkiego i bra\u0142 udzia\u0142 w wielu s\u0142ynnych bitwach.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiadomo, \u017ce pomnik dow\u00f3dcy zdobi\u0142y dwie p\u0142askorze\u017aby. Jedna przedstawia\u0142a triumf von Tauentziena w obronie Wroc\u0142awia, a druga kapitulacj\u0119 twierdzy w \u015awidnicy.<\/p>\n\n\n\n<p>Na samym postumencie sta\u0142 sarkofag z trumn\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 szcz\u0105tki genera\u0142a. Pomnik wie\u0144czy\u0142a rze\u017aba \u017ca\u0142obnej bogini wojny Belony, kt\u00f3ra w rzymskim panteonie symbolizuje obron\u0119 ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomnik zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty w 1795 roku, a rozebrany 150 lat p\u00f3\u017aniej, w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pomniki_imperatorow\"><\/span>Pomniki imperator\u00f3w<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ulica \u015awidnicka, miejsce dawnej Bramy \u015awidnickiej. Od 1896 roku sta\u0142a tu 6-metrowa konna rze\u017aba cesarza Wilhelma I.\u00a0 Dwie postacie obok pomnika symbolizowa\u0142y Sztuk\u0119 Wojenn\u0105 i S\u0142u\u017cb\u0119 Narodowi, natomiast p\u0142askorze\u017aba na pomniku przedstawia\u0142a niemieckich ksi\u0105\u017c\u0105t sk\u0142adaj\u0105cych ho\u0142d Niemcom.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"960\" height=\"592\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-26.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2531\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-26.png 960w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-26-300x185.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-26-768x474.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-26-696x429.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Rze\u017aba przetrwa\u0142a wojn\u0119, ale w czasach pokoju nie zachowa\u0142a si\u0119. Pomnik zosta\u0142 zburzony 21 pa\u017adziernika 1945 roku w obecno\u015bci pierwszego powojennego prezydenta Polski, Boles\u0142awa Drobnera.<\/p>\n\n\n\n<p>Taki sam los spotka\u0142 inny pomnik pruskiego w\u0142adcy, cesarza Fryderyka Wilhelma III. Zosta\u0142 on postawiony na wroc\u0142awskim Rynku w 1861 r. Cesarz siedzia\u0142 na koniu na marmurowym postumencie. Tw\u00f3rcami tego arcydzie\u0142a byli niemieccy rze\u017abiarze August St\u00fchler i August Kies. Data rozbi\u00f3rki, podobnie jak w poprzednich przypadkach, pozostaje ta sama &#8211; 1945 rok.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pomnik_poleglym_zolnierzom\"><\/span>Pomnik poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W okresie powojennym w latach 40. i 60. XX wieku we Wroc\u0142awiu by\u0142y niszczone nie tylko pomniki niemieckich (pruskich) genera\u0142\u00f3w i cesarzy, ale tak\u017ce zwyk\u0142ych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym przypadku chodzi o Pomnik Zwyci\u0119stwa, wzniesiony ku pami\u0119ci \u017co\u0142nierzy poleg\u0142ych w wojnach XIX wieku. Pomys\u0142 postawienia pomnika nale\u017ca\u0142 do wroc\u0142awskich \u017co\u0142nierzy z I batalionu rezerwy Landwehry.<\/p>\n\n\n\n<p>Latem 1874 r. na obecnym bulwarze Xawerego Dunikowskiego wzniesiono 25-metrow\u0105 iglic\u0119, a po jej bokach dwie mniejsze. W centralnej cz\u0119\u015bci kompozycji znajdowa\u0142y si\u0119 dwie tablice z nazwiskami poleg\u0142ych. Autorem projektu by\u0142 miejscowy architekt Alexis Langer, a rze\u017abiarsk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kompozycji stworzyli mistrzowie Georg Behr i Scholz.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"675\" height=\"608\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-27.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2534\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-27.png 675w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-27-300x270.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 675px) 100vw, 675px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>W 1945 roku pomnik zosta\u0142 rozebrany, a jego &#8222;szcz\u0105tki&#8221; zosta\u0142y odkryte przypadkowo w 2015 roku, podczas porz\u0105dkowania bulwaru.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pomnik_ktoremu_sie_poszczescilo\"><\/span>Pomnik, kt\u00f3remu si\u0119 poszcz\u0119\u015bci\u0142o<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>A jako postscriptum o szcz\u0119\u015bliwcu na tej czarnej li\u015bcie strat nie do odzyskania &#8211; pomniku architekta Johanna Friedricha Knorra w Parku Juliusza S\u0142owackiego, kt\u00f3ry cz\u0119\u015bciowo si\u0119 zachowa\u0142. Jest to neogotycka kapliczka na cokole otoczona niewielkim basenem, do kt\u00f3rego niegdy\u015b sp\u0142ywa\u0142a woda z paszczy lwa.<\/p>\n\n\n\n<p>Tw\u00f3rc\u0105 pomnika by\u0142 Karl L\u00fcdek. Zosta\u0142 on otwarty w 1878 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 kompozycji zosta\u0142a rozebrana, a dolna zawali\u0142a si\u0119 sama. Na szcz\u0119\u015bcie nie do ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n<p>W 2017 roku pomnik zosta\u0142 zrekonstruowany &#8211; g\u0142owa lwa wr\u00f3ci\u0142a na swoje miejsce, a fontanna zosta\u0142a odnowiona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Je\u015bli spaceruj\u0105c po mie\u015bcie lubisz przygl\u0105da\u0107 si\u0119 zabytkom architektury, Wroc\u0142aw jest do tego idealnym miejscem. Jak informuje strona wroclaw-future, jest tu tyle znanych osobisto\u015bci uwiecznionych w kamieniu (br\u0105zie) i starych budynk\u00f3w, \u017ce nawet pobie\u017cne zapoznanie si\u0119 z nimi zajmie Ci wi\u0119cej ni\u017c miesi\u0105c. Ale mimo ogromnej liczby zabytk\u00f3w, gorzki los powa\u017cnych strat kulturowych nie omin\u0105\u0142 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":354,"featured_media":2182,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[1736,1738,1747,1740,1741,1737,1742,1744,1743,1748,1749,1751,1750,1739,1745,1746],"moimportance":[30,33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-2524","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-wroclawia","9":"tag-ciekawostki-o-architekturze","10":"tag-czy-dla-niemieckich-pomnikow-nie-ma-miejsca-w-polsce","11":"tag-domy-wroclawia","12":"tag-dzieje-wroclawskiej-architektury","13":"tag-historia-architektury","14":"tag-historie-wroclawia","15":"tag-historyczne-lokalizacje","16":"tag-lokalizacjach-we-wroclawiu","17":"tag-pomnik-carla-gottlieba-svareza","18":"tag-pomnik-generala-von-tauentzien","20":"tag-pomniki-imperatorow","21":"tag-rozwoj-architektury","22":"tag-utracone-budynki-i-zabytki-wroclawia","23":"tag-zniszczyc-wszystko-co-niemieckie-i-burzuazyjne","24":"moimportance-golovna-novyna","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","26":"motype-eternal","27":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2524","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/354"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2524"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2537,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2524\/revisions\/2537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2524"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2524"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2524"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}