{"id":2575,"date":"2023-04-29T12:45:25","date_gmt":"2023-04-29T10:45:25","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/?p=2575"},"modified":"2023-04-29T12:45:37","modified_gmt":"2023-04-29T10:45:37","slug":"architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu","title":{"rendered":"Architektura Wroc\u0142awia na przestrzeni wiek\u00f3w. Od gotyku do modernizmu"},"content":{"rendered":"\n<p>Wzmianki o osadzie wroc\u0142awskiej pochodz\u0105 z X wieku. Ziemie te by\u0142y w\u00f3wczas we w\u0142adaniu ksi\u0105\u017c\u0105t czeskich, jednak od 990 roku Wroc\u0142aw wchodzi w sk\u0142ad pa\u0144stwa polskiego. Pierwszy zachowany dokument pochodzi z 1000 roku i potwierdza powstanie polskiego biskupstwa we Wroc\u0142awiu. W XI wieku wok\u00f3\u0142 wyspy Tumskiej istnia\u0142o ju\u017c kilka osad. A w XII wieku nast\u0105pi\u0142a intensyfikacja budowy &#8211; pisze <a href=\"http:\/\/wroclaw-future.eu\">wroclaw-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a10ffe3bf969\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a10ffe3bf969\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Pierwsze_znaczace_zagospodarowania_miasta\" title=\"Pierwsze znacz\u0105ce zagospodarowania miasta\">Pierwsze znacz\u0105ce zagospodarowania miasta<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Panowanie_czeskie_i_austriackie_Gotyk\" title=\"Panowanie czeskie i austriackie. Gotyk\">Panowanie czeskie i austriackie. Gotyk<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Barok_i_artysci_wroclawscy\" title=\"Barok i arty\u015bci wroc\u0142awscy\">Barok i arty\u015bci wroc\u0142awscy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Klasycyzm_we_Wroclawiu\" title=\"Klasycyzm we Wroc\u0142awiu\">Klasycyzm we Wroc\u0142awiu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Przybycie_Napoleona_Styl_empirowy\" title=\"Przybycie Napoleona. Styl empirowy\">Przybycie Napoleona. Styl empirowy<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow-od-gotyku-do-modernizmu\/#Modernizm\" title=\"Modernizm\">Modernizm<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwsze_znaczace_zagospodarowania_miasta\"><\/span>Pierwsze znacz\u0105ce zagospodarowania miasta<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W XII wieku opr\u00f3cz kilku drewnianych ko\u015bcio\u0142\u00f3w Wroc\u0142aw posiada\u0142 ju\u017c kamienne. Istniej\u0105 doniesienia o budowie klasztoru benedykty\u0144skiego z rzymskimi ko\u015bcio\u0142ami \u015bw. Wincentego i \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Historia Wroc\u0142awia si\u0119ga XIII wieku. W 1261 roku miasto zosta\u0142o umieszczone na prawie magdeburskim. Sta\u0142o si\u0119 to 20 lat po naje\u017adzie mongolskim. Pierwsze dekady XIII wieku by\u0142y punktem prze\u0142omowym w rozwoju urbanistycznym Wroc\u0142awia. W\u00f3wczas ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk Brodaty zainicjowa\u0142 budow\u0119 Nowego Targu (Nowego Forum).<\/p>\n\n\n\n<p>Kamieniem milowym by\u0142o urz\u0105dzenie placu Rynkowego. Do ko\u0144ca XIII wieku Wroc\u0142aw by\u0142 w pe\u0142ni ufortyfikowany i uznawany za jedno z najwi\u0119kszych miast w Polsce. Przy okazji dor\u00f3wnywa\u0142 najlepszym miastom w Europie.<\/p>\n\n\n\n<p>Gdy w 1335 roku zmar\u0142 ostatni w\u0142adca z dynastii Piast\u00f3w, Wroc\u0142aw przeszed\u0142 pod panowanie Korony Czeskiej. W po\u0142owie XIV wieku istnia\u0142y ju\u017c 23 ko\u015bcio\u0142y, cztery klasztory, ratusz i zamek, kt\u00f3ry zosta\u0142 ufortyfikowany przez ksi\u0119cia Henryka IV. Zako\u0144czono budow\u0119 g\u0142\u00f3wnego zr\u0119bu gotyckiej katedry.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"533\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-37.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2576\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-37.png 800w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-37-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-37-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-37-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Panowanie_czeskie_i_austriackie_Gotyk\"><\/span>Panowanie czeskie i austriackie. Gotyk<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Znaczne wp\u0142ywy kultury czeskiej i austriackiej nie mog\u0142y naruszy\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w Wroc\u0142awia z Polsk\u0105. Architektura i rze\u017aba w drugiej po\u0142owie XIV wieku w mie\u015bcie by\u0142a bardzo bliska sztuce Ma\u0142opolski. Malarstwo pozostawa\u0142o pod wi\u0119kszym wp\u0142ywem Czech.<\/p>\n\n\n\n<p>Patronat duchowy coraz cz\u0119\u015bciej zacz\u0105\u0142 by\u0107 zast\u0119powany przez patronat \u015bwiecki. We Wroc\u0142awiu by\u0142o wiele zamo\u017cnych rodzin kupieckich, a wi\u0119c zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 liczba budynk\u00f3w \u015bwieckich i mieszkalnych. Wzros\u0142a liczba fundacji zamo\u017cnych mieszczan w ko\u015bcio\u0142ach miasta. Miasto ulega\u0142o ufortyfikowaniu. Pod koniec XV wieku gotycki Wroc\u0142aw otoczony by\u0142 wysokimi murami, basztami, bramami obronnymi, bastionami i fosami.<\/p>\n\n\n\n<p>Od 1526 roku \u015al\u0105skiem w\u0142adali Habsburgowie. Pod panowaniem austriackim pozostawa\u0142o do 1741 roku. W XVI wieku rozbudowano i zmodyfikowano fortyfikacje miejskie wed\u0142ug wzor\u00f3w w\u0142oskich. W 1730 roku Wroc\u0142aw doczeka\u0142 si\u0119 renowacji zaprojektowanej przez Holendra Valentina von S\u00e4bischa. Przez wiele lat architektura opiera\u0142a si\u0119 na stylu gotyckim, zauwa\u017calnym tak\u017ce w okresie renesansu i manieryzmu.<\/p>\n\n\n\n<p>Idea reformacji i humanizmu dotar\u0142a do Wroc\u0142awia za spraw\u0105 w\u0142oskiego renesansu. W drugiej po\u0142owie XVI wieku, w zwi\u0105zku z dominacj\u0105 protestant\u00f3w, wp\u0142ywy w\u0142oskie zosta\u0142y wyparte przez manieryzm niderlandzki. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 \u00f3wczesnej architektury by\u0142a mieszcza\u0144ska kamienica, kt\u00f3ra wygl\u0105da\u0142a troch\u0119 jak pa\u0142ac.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"870\" height=\"490\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-38.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2579\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-38.png 870w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-38-300x169.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-38-768x433.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-38-696x392.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 870px) 100vw, 870px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Barok_i_artysci_wroclawscy\"><\/span>Barok i arty\u015bci wroc\u0142awscy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wojna trzydziestoletnia nie dotkn\u0119\u0142a bezpo\u015brednio miasta, ale doprowadzi\u0142a do spowolnienia gospodarczego. Op\u00f3\u017ani\u0142o si\u0119 te\u017c nadej\u015bcie baroku na \u015al\u0105sku. Nie podoba\u0142o si\u0119 to ewangelikom, natomiast jezuici ch\u0119tnie promowali barok. Sta\u0142o si\u0119 to w 1638 roku, kiedy dotarli do Wroc\u0142awia.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pierwsz\u0105 wzmiank\u0105 o stylu barokowym by\u0142a nowa kopu\u0142a dla po\u0142udniowej wie\u017cy ko\u015bcio\u0142a Matki Bo\u017cej na Wyspie Piasek. Zaprojektowa\u0142 j\u0105 w 1666 roku Teodor Moretti z Towarzystwa Jezusowego. W 1670 roku cesarz przyzna\u0142 prawo do likwidacji zamku i wybudowania na jego miejscu kolegium (p\u00f3\u017aniej uniwersytetu), szko\u0142y i ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n<p>Aktywnie przebudowywano dawne gotyckie kaplice i przyj\u0119to styl barokowy. Po okresie gotyckim Wroc\u0142aw prze\u017cywa\u0142 kolejny rozkwit artystyczny. W tym czasie aktywnie otwierano fundacje katolickie, rozbudowywano klasztory, mieszczanie przebudowywali fasady kamienic, a magnaci budowali swoje luksusowe rezydencje w nowym stylu.<\/p>\n\n\n\n<p>Opr\u00f3cz wroc\u0142awskich, w mie\u015bcie pracowali arty\u015bci, architekci i malarze z W\u0142och i monarchii austriackiej. Wszystkie ko\u015bcio\u0142y katolickie w mie\u015bcie przesz\u0142y transformacj\u0119 w stylu barokowym. Zmiany te mia\u0142y dwie strony: z jednej strony prezentowa\u0142y Wroc\u0142awiowi pi\u0119kne dzie\u0142a sztuki, a z drugiej pozbawia\u0142y budowle \u015bredniowiecznego smaku.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"800\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2582\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39.png 1200w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39-696x464.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-39-1068x712.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Klasycyzm_we_Wroclawiu\"><\/span>Klasycyzm we Wroc\u0142awiu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1741 roku \u015al\u0105sk znalaz\u0142 si\u0119 pod panowaniem Prus. Druga po\u0142owa XVIII wieku przynios\u0142a Wroc\u0142awiowi nowy styl architektoniczny &#8211; klasycyzm. Przyczyni\u0142 si\u0119 do tego r\u00f3wnie\u017c architekt Carl Gotthard Langhans i jego uczniowie. Ostatni etap rozbudowy przesz\u0142y fortyfikacje bastionowe miasta, wraz z K\u0119p\u0105 Mieszcza\u0144sk\u0105 i Wysp\u0105 Tumsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Langhans by\u0142 projektantem du\u017cego zespo\u0142u budynk\u00f3w wojskowych ze szpitalem polowym i koszarami artyleryjskimi na K\u0119pie Mieszcza\u0144skiej. Uzupe\u0142niono i rozbudowano fortyfikacje miejskie. W ten spos\u00f3b Wroc\u0142aw sta\u0142 si\u0119 prusk\u0105 twierdz\u0105. Nie mog\u0142o to nie wp\u0142yn\u0105\u0107 na dalszy rozw\u00f3j miasta.<\/p>\n\n\n\n<p>Lewy brzeg i wyspy na Odrze zosta\u0142y zjednoczone. W 1773 r. Fryderyk II nakaza\u0142 przenie\u015b\u0107 cmentarz poza mury miasta, zgodnie z nowymi europejskimi normami higieny. Gdy w XIX wieku Wroc\u0142aw si\u0119 rozbudowa\u0142, cmentarz zosta\u0142 przeniesiony jeszcze dalej.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"700\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2585\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40.png 1200w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40-300x175.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40-768x448.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40-696x406.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-40-1068x623.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przybycie_Napoleona_Styl_empirowy\"><\/span>Przybycie Napoleona. Styl empirowy<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Miasto przesta\u0142o by\u0107 umacniane, gdy Napoleon zaj\u0105\u0142 Wroc\u0142aw w 1807 roku. Kilka dni po zwyci\u0119stwie genera\u0142 Jerome Bonaparte nakaza\u0142 zniszczy\u0107 fortyfikacje. W ci\u0105gu kilku nast\u0119pnych lat wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich, kt\u00f3re tak pieczo\u0142owicie budowano przez wieki, uleg\u0142a zniszczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mia\u0142o to jednak swoje zalety. Pomimo tego, \u017ce niszczono historyczny smak, otwiera\u0142y si\u0119 nowe mo\u017cliwo\u015bci dla rozwoju du\u017cej aglomeracji miejskiej. Na Przedmie\u015bciu \u015awidnickim postawiono pomnik genera\u0142a Friedricha Bogislava von Tauentziena.<\/p>\n\n\n\n<p>Wok\u00f3\u0142 pomnika wytyczono kwadratowy plac, kt\u00f3ry stanowi centrum nowej dzielnicy. Pracowa\u0142 nad tym francuski in\u017cynier wojskowy Blaine. Nowatorstwo tego tworu polega\u0142o na zastosowaniu paryskich rozwi\u0105za\u0144.&nbsp; Mianowicie ulice miasta prowadzi\u0142y ze \u015brodka fasady placu, a nie jak dotychczas z jego naro\u017cnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug projektu Johanna Friedricha Knorra na miejscu dawnych fortyfikacji i row\u00f3w utworzono pas zieleni. Dzi\u0119ki temu powsta\u0142y pi\u0119kne nasypy wzd\u0142u\u017c kana\u0142u. Rewitalizacja idei rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1814 roku i da\u0142a miastu nowe pi\u0119kne tereny parkowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142aw powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 kilkakrotnie, gdy\u017c dawne przedmie\u015bcia zosta\u0142y po\u0142\u0105czone z centrum miasta. Istotn\u0105 rol\u0119 w rozwoju miasta odegra\u0142o r\u00f3wnie\u017c przekazanie d\u00f3br ko\u015bcielnych na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa w 1810 roku. Miasto oficjalnie powi\u0119kszy\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki przyleg\u0142ym gminom w 1868 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Wroc\u0142aw nabra\u0142 cech stylistycznych stylu empire, kt\u00f3ry aktywnie promowa\u0142 Carl Ferdinand Langhans, nast\u0119pca Carla Gottharda. Jego dzie\u0142em by\u0142a kaplica rodziny Korn\u00f3w w Osobowicach pod Wroc\u0142awiem (1822-1824). Otworzy\u0142 on now\u0105 kart\u0119 w architekturze wroc\u0142awskiej &#8211; historyzm, kt\u00f3ry obok modernizmu nadal dominowa\u0142 w XIX wieku.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"533\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-41.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2588\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-41.png 800w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-41-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-41-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/04\/image-41-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Modernizm\"><\/span>Modernizm<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Miasto zosta\u0142o uzupe\u0142nione o zupe\u0142nie nowe typy budynk\u00f3w: fabryki, wie\u017ce ci\u015bnie\u0144, dworce kolejowe. Tworzy\u0142 si\u0119 typ kamienicy charakterystyczny dla XIX wieku, a tak\u017ce nowe dzielnice mieszkaniowe. Poniewa\u017c Wroc\u0142aw by\u0142 miastem w stylu gotyckim, wiele nowych projekt\u00f3w architektonicznych zmierza\u0142o w tym kierunku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gotyk by\u0142 uwa\u017cany za styl narodowy w Niemczech do po\u0142owy XIX wieku. Po nim nast\u0105pi\u0142 niemiecki renesans. W tym stylu budowano administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105, rezydencj\u0119 Regencji \u015al\u0105skiej oraz wille miejskie.<\/p>\n\n\n\n<p>Druga po\u0142owa XIX wieku przynios\u0142a Wroc\u0142awiowi szybk\u0105 urbanizacj\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 budynk\u00f3w mieszkalnych by\u0142a neorenesansowa i powsta\u0142a w latach 1875-1905. Wcze\u015bniejsze by\u0142y neogotyckie, z pocz\u0105tku XX wieku, z secesyjnymi dekoracjami. Projekty indywidualne nie by\u0142y powszechne. Cz\u0119sto budowano je wed\u0142ug szablon\u00f3w architektonicznych. Elewacje zdobi\u0142y seryjne ornamenty i detale wykonane z tynku, stiuku, cementu, \u017celiwa, terakoty i cynku.<\/p>\n\n\n\n<p>Koniec XIX wieku przyni\u00f3s\u0142 Wroc\u0142awiowi dobr\u0105 infrastruktur\u0119 materialn\u0105 i duchow\u0105.&nbsp; Wa\u017cnym etapem by\u0142o za\u0142o\u017cenie w 1791 roku Kr\u00f3lewskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych, Budownictwa i Rzemios\u0142a Artystycznego. W 1900 roku do Akademii do\u0142\u0105czy\u0142 m\u0142ody architekt Hans Poelzig, kt\u00f3ry w kr\u00f3tkim czasie przekszta\u0142ci\u0142 szko\u0142\u0119 w jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych akademii sztuk pi\u0119knych w Europie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wzmianki o osadzie wroc\u0142awskiej pochodz\u0105 z X wieku. Ziemie te by\u0142y w\u00f3wczas we w\u0142adaniu ksi\u0105\u017c\u0105t czeskich, jednak od 990 roku Wroc\u0142aw wchodzi w sk\u0142ad pa\u0144stwa polskiego. Pierwszy zachowany dokument pochodzi z 1000 roku i potwierdza powstanie polskiego biskupstwa we Wroc\u0142awiu. W XI wieku wok\u00f3\u0142 wyspy Tumskiej istnia\u0142o ju\u017c kilka osad. A w XII wieku nast\u0105pi\u0142a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":2358,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[1736,1787,1790,1738,1740,1741,1737,1742,1744,1791,1743,1729,1789,1788,1792,1739],"motype":[1122],"moformat":[22],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-2575","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-wroclawia","9":"tag-architektura-wroclawia-na-przestrzeni-wiekow","10":"tag-barok-i-artysci-wroclawscy","11":"tag-ciekawostki-o-architekturze","12":"tag-domy-wroclawia","13":"tag-dzieje-wroclawskiej-architektury","14":"tag-historia-architektury","15":"tag-historie-wroclawia","16":"tag-historyczne-lokalizacje","17":"tag-klasycyzm-we-wroclawiu","18":"tag-lokalizacjach-we-wroclawiu","19":"tag-modernistyczne-budowle-we-wroclawiu","22":"tag-przybycie-napoleona-styl-empirowy","23":"tag-rozwoj-architektury","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2575","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2575"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2575\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2591,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2575\/revisions\/2591"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2358"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2575"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2575"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2575"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2575"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2575"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2575"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}