{"id":2724,"date":"2023-05-17T20:08:44","date_gmt":"2023-05-17T18:08:44","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/?p=2724"},"modified":"2023-05-17T20:09:02","modified_gmt":"2023-05-17T18:09:02","slug":"pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu","title":{"rendered":"Pierwszy transport publiczny w mie\u015bcie. Omnibusy we Wroc\u0142awiu"},"content":{"rendered":"\n<p>Pierwszy omnibus ruszy\u0142 ulicami Wroc\u0142awia 17 listopada 1840 roku. Wtedy Breslau szed\u0142 \u0142eb w \u0142eb z Berlinem. W XIX wieku dosz\u0142o do swoistej rywalizacji mi\u0119dzy tymi dwoma miastami, pisze <a href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/\">wroclaw-future.eu<\/a>. Ludzie m\u00f3wili nawet \u201eGdzie wroc\u0142awianin nawet si\u0119 jeszcze nie zamierzy\u0142, tam berli\u0144czyk ju\u017c dawno by\u0142\u201d. Jednak omnibusy pojawi\u0142y si\u0119 na drogach tych dw\u00f3ch miast w tym samym roku, pisze <a href=\"https:\/\/www.zajezdnia.org\/wh-1711\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">zajezdnia.org<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a32353c00b06\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a32353c00b06\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu\/#Pierwszy_omnibus\" title=\"Pierwszy omnibus\">Pierwszy omnibus<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu\/#Rewolucja_w_transporcie_miejskim\" title=\"Rewolucja w transporcie miejskim\">Rewolucja w transporcie miejskim<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu\/#Nowe_linie_komunikacji_miejskiej\" title=\"Nowe linie komunikacji miejskiej\">Nowe linie komunikacji miejskiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu\/#Popularnosc_i_krytyka\" title=\"Popularno\u015b\u0107 i krytyka\">Popularno\u015b\u0107 i krytyka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-pierwszy-transport-publiczny-w-miescie-omnibusy-we-wroclawiu\/#Dorozki_Q_Waltera\" title=\"Doro\u017cki Q. Waltera\">Doro\u017cki Q. Waltera<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pierwszy_omnibus\"><\/span>Pierwszy omnibus<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>O tym, \u017ce ulicami Wroc\u0142awia zacznie kursowa\u0107 pierwszy omnibus poinformowa\u0142a miejska gazeta &#8222;Schlesische Zeitung&#8221;. Trasa by\u0142a nast\u0119puj\u0105ca: Wielki Cmentarz przed Bram\u0105 Miko\u0142ajsk\u0105 przez ul. \u015bw. Miko\u0142aja, Rynek, ul. \u015bw. Wojciecha [ul. W. Stwosza], obok teatru [Kalte Asche na skrzy\u017cowaniu obecnych ul. O\u0142awskiej i ul. P. Skargi] do pl. \u015bw. Maurycego [pl. W. Wr\u00f3blewskiego].<\/p>\n\n\n\n<p>Od 17 listopada po mie\u015bcie kursowa\u0142 jeden omnibus. Z transportu mo\u017cna by\u0142o korzysta\u0107 codziennie od 8:00 do 19:00, z wyj\u0105tkiem niedzieli. O zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 omnibusie powiadamia\u0142 dzwonek. Pasa\u017cer p\u0142aci\u0142 1 srebrny grosz i przechodzi\u0142 do \u015brodka.<\/p>\n\n\n\n<p>Omnibusy konne funkcjonowa\u0142y we Wroc\u0142awiu co prawda wcze\u015bniej. Je\u017adzili jednak tylko trasami mi\u0119dzymiastowymi. We Wroc\u0142awiu pierwsze po\u0142\u0105czenia otworzy\u0142 znany browarnik przyby\u0142y z Bawarii \u2013 Conrad Ki\u00dfling. To on po raz pierwszy poda\u0142 prawdziwe bawarskie piwo we Wroc\u0142awiu w kamienicy przy Rynku 1.<\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119ki jego wsparciu uruchomiono tak\u017ce regularny transport publiczny. Powodem by\u0142a te\u017c korzy\u015b\u0107 finansowa. Pan Konrad naby\u0142 karczm\u0119 w miejscowo\u015bci Podg\u00f3ra ko\u0142o Ro\u015bcis\u0142awic. Zakupi\u0142 dwa omnibusy, kt\u00f3re mia\u0142y przewozi\u0107 go\u015bci z Wroc\u0142awia do Podg\u00f3ry. Przez pewien czas otwarto r\u00f3wnie\u017c komunikacj\u0119 z innymi dzielnicami.<\/p>\n\n\n\n<p>Dnia 10 maja 1840 roku odby\u0142y si\u0119 dwa kursy: do Szczytnik oraz Popowic. Wroc\u0142awianie masowo pr\u00f3bowali dosta\u0107 si\u0119 na te rejsy, gdy\u017c po drodze mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 pi\u0119kne malownicze parki. P\u00f3\u017aniej ludzie zacz\u0119li ju\u017c je\u017adzi\u0107 do Osobowic i Borka.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"489\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-21.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2725\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-21.png 700w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-21-300x210.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-21-696x486.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rewolucja_w_transporcie_miejskim\"><\/span>Rewolucja w transporcie miejskim<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Pojawienie si\u0119 omnibus\u00f3w oznacza\u0142o dla wroc\u0142awian rewolucj\u0119 w transporcie. Dzia\u0142aj\u0105ce wcze\u015bniej kaludery \u2013 czyli proste wozy \u2013 budzi\u0142y w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w nadodrza\u0144skiego miasta wy\u0142\u0105cznie z\u0142e skojarzenia. Je\u017adzi\u0142y one nieregularnie, nie mia\u0142y ustalonego rozk\u0142adu jazdy, a w drog\u0119 rusza\u0142y dopiero, gdy zebra\u0142 si\u0119 komplet pasa\u017cer\u00f3w. Inaczej kurs dla wo\u017anicy by\u0142by nieop\u0142acalny.<\/p>\n\n\n\n<p>Zreszt\u0105 wo\u017anice kaluder\u00f3w mieli opini\u0119 ludzi nieokrzesanych i nies\u0142ownych, nigdy te\u017c nie wiadomo by\u0142o, ile podr\u00f3\u017cny zap\u0142aci za przejazd, bo nie funkcjonowa\u0142a \u017cadna taryfa. Umundurowany wo\u017anica, rozk\u0142ad jazdy i z g\u00f3ry okre\u015blona cena za przejazd \u2013 to oznacza\u0142o ca\u0142kiem now\u0105 jako\u015b\u0107 wroc\u0142awskiego transportu. Lokalna gazeta r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce \u201eWroc\u0142aw staje si\u0119 coraz bardziej wielkomiejski\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Omnibusy by\u0142y u\u017cywane na liniach podmiejskich i rekreacyjnych. Jednak nowa linia omnibus\u00f3w w mie\u015bcie by\u0142a dla wroc\u0142awian czym\u015b nowym. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce transport publiczny w Niemczech zosta\u0142 po raz pierwszy uruchomiony w 1840, w Berlinie. Jednak w tym samym roku omnibus zacz\u0105\u0142 kursowa\u0107 po stolicy \u015al\u0105ska. Mimo \u017ce Ki\u00dfling zajmowa\u0142 si\u0119 piwowarstwem, uwa\u017cany jest za pioniera w dziedzinie transportu publicznego we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d przystank\u00f3w omnibusa by\u0142o kilka wa\u017cnych punkt\u00f3w. Ko\u0142o Wielkiego Cmentarza znajdowa\u0142 si\u0119 najpopularniejszy w XIX wieku lokal restauracyjno-rozrywkowy &#8211; Deutscher Kaiser. Nic dziwnego, \u017ce Pan Konrad nalega\u0142, aby omnibus kursowa\u0142 w tej okolicy. Na jego trasie, opr\u00f3cz Rynku \u2013 niekwestionowanego serca miasta \u2013 znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce m.in. poczta czy te\u017c teatr miejski przy dzisiejszej ul. Piotra Skargi.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"524\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-22.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2728\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-22.png 700w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-22-300x225.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-22-696x521.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Nowe_linie_komunikacji_miejskiej\"><\/span>Nowe linie komunikacji miejskiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Po pewnym czasie we Wroc\u0142awiu pojawi\u0142y si\u0119 dodatkowe linie omnibusa. W mie\u015bcie zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 kolejny przewo\u017anik &#8211; Julius Lange. W jego w\u0142asno\u015bci znajdowa\u0142y si\u0119 dwa omnibusy o mitycznych nazwach &#8222;Merkury&#8221; i &#8222;Minerwa&#8221;. &#8222;Mercury&#8221; po\u0142\u0105czy\u0142 dzisiejszy pl. Ko\u015bciuszki przez Rynek z Zatumiem, a wi\u0119c rejonem dzisiejszej ul. Wyszy\u0144skiego. &#8222;Minerwa&#8221; kursowa\u0142a z Przedmie\u015bcia Miko\u0142ajskiego przez Rynek na Przedmie\u015bcie O\u0142awskie. Te dwa omnibusy przewozi\u0142y pasa\u017cer\u00f3w od 7:00 do 22:00.<\/p>\n\n\n\n<p>Zewn\u0119trznym wygl\u0105dem transportu zajmowa\u0142 si\u0119 wroc\u0142awski budowniczy powoz\u00f3w C. Schildbach. Projektant u\u017cywa\u0142 wzor\u00f3w londy\u0144skich omnibus\u00f3w. Lokalni dziennikarze zauwa\u017cyli r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kabina transportowa by\u0142a bardzo wygodna: siedzenia na spr\u0119\u017cynach, lustro i zegarek z przezroczyst\u0105 tarcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8222;Minerwa&#8221; i &#8222;Merkury&#8221; nie mia\u0142y wyznaczonych przystank\u00f3w. Kierowca hamowa\u0142 na \u017c\u0105danie. Jednak od po\u0142owy grudnia 1840 roku omnibusy tradycyjnie przeje\u017cd\u017ca\u0142y obok cukierni Orlanda, niedaleko Rynku, przy dzisiejszej ulicy W. Stwosza. Tutaj transport zatrzymywa\u0142 si\u0119 \u201ena kilka sekund\u201d. Wroc\u0142awianie uwa\u017caj\u0105, \u017ce tak powsta\u0142 pierwszy przystanek.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Popularnosc_i_krytyka\"><\/span>Popularno\u015b\u0107 i krytyka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Mieszka\u0144cy miasta lubili omnibusy. Zawsze p\u0119ka\u0142y w szwach. Zw\u0142aszcza w godzinach szczytu. Taryfa by\u0142a korzystna dla wszystkich. Jeden srebrny grosz by\u0142 w zasi\u0119gu r\u0119ki nawet dla ubo\u017cszych warstw wroc\u0142awian. Lange chcia\u0142 wykorzysta\u0107 ten sukces i zleci\u0142 wykonanie kolejnych omnibus\u00f3w. Mia\u0142y one kursowa\u0107 m.in. przez dzisiejsze ulice Ku\u017anicz\u0105 i Jedno\u015bci Narodowej oraz w kierunku K\u0119py Mieszcza\u0144skiej. Te plany jednak nie zosta\u0142y zrealizowane.<\/p>\n\n\n\n<p>Gazeta &#8222;Breslauer Bl\u00e4ttern&#8221; wielokrotnie wyra\u017ca\u0142a na stronach krytyk\u0119 w kierunku omnibus\u00f3w. Narzekano na \u015bcisk, na rozbrzmiewaj\u0105cy na wroc\u0142awskich ulicach dzwoneczek, a nawet na rozmiary pojazd\u00f3w. Rzeczywi\u015bcie w por\u00f3wnaniu z innymi powozami by\u0142y one o wiele wi\u0119ksze. Pisali, \u017ce &#8222;Dw\u00f3jka koni to za ma\u0142o dla takiego olbrzymiego, &#8222;wygl\u0105daj\u0105cego z angielska&#8221; pud\u0142a, zw\u0142aszcza gdy jest ono tak zapchane lud\u017ami&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p>Dziennikarze obserwowali, jak popularne by\u0142y omnibusy. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto mieszka\u0144cy korzystali z nich w zimnych porach roku. Jesieni\u0105 ulice Wroc\u0142awia pokryte by\u0142y b\u0142otem, co utrudnia\u0142o ruch obywatelom. Ponadto cz\u0119ste deszcze powstrzymywa\u0142y ludzi przed wyj\u015bciem z domu. Omnibusy ratowa\u0142y w takie niepogody. Jednak krytycy sk\u0142aniali si\u0119 ku temu, \u017ce popularno\u015b\u0107 omnibus\u00f3w by\u0142a zwi\u0105zana tylko z ich nowo\u015bci\u0105. Kiedy zainteresowanie minie, mieszka\u0144cy zapomn\u0105 o takim transporcie.<\/p>\n\n\n\n<p>Zamiast tego sceptycy upierali si\u0119, \u017ce miasto potrzebuje nowoczesnych doro\u017cek, takich jakie je\u017adzi\u0142y w Berlinie. Uwa\u017cali, \u017ce doro\u017cki sprawdz\u0105 si\u0119 znacznie lepiej od omnibus\u00f3w, bo mo\u017cna je zam\u00f3wi\u0107 w ka\u017cdej chwili i miejscu.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomimo sceptycznych nastroj\u00f3w niekt\u00f3rych wroc\u0142awian, omnibusy nadal zyskiwa\u0142y na popularno\u015bci. W grudniu &#8222;Merkury&#8221; zamiast do katedry kursowa\u0142 a\u017c do Wintergarten. Ten popularny lokal znajdowa\u0142 si\u0119 przy dzisiejszej ul. Szczytnickiej. W grudniu urz\u0105dzono tam s\u0142ynny jarmark bo\u017conarodzeniowy. W czasie jego trwania omnibus &#8222;Merkury&#8221; od godziny 14:00 je\u017adzi\u0142 zmienion\u0105 tras\u0105 \u2013 od Rynku \u2013 a dok\u0142adnie ze skrzy\u017cowania obecnych ulic O\u0142awskiej i \u015awidnickiej. Do godziny 14:00 trasa by\u0142a regularna. W niedziel\u0119 w omnibusie nie by\u0142o ani jednego wolnego miejsca.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"780\" height=\"450\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-23.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2731\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-23.png 780w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-23-300x173.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-23-768x443.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2023\/05\/image-23-696x402.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dorozki_Q_Waltera\"><\/span>Doro\u017cki Q. Waltera<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W okresie Bo\u017cego Narodzenia na ulice Wroc\u0142awia wyjecha\u0142y pierwsze doro\u017cki Q. Waltera. Pomimo tego, \u017ce koszt przejazdu w nich by\u0142 wy\u017cszy ni\u017c w omnibusach, mieszka\u0144com spodoba\u0142 si\u0119 nowy rodzaj transportu. Za przejazd trzeba by\u0142o zap\u0142aci\u0107 dwa srebrne grosze i sze\u015b\u0107 fenig\u00f3w. Z kolei na za\u015bnie\u017conych drogach ci\u0119\u017ckie i masywne omnibusy grz\u0119z\u0142y, a konie istotnie nie by\u0142y w stanie ich wyci\u0105gn\u0105\u0107. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce pasa\u017cerowie wysiadali w trakcie jazdy, lituj\u0105c si\u0119 nad wycie\u0144czonymi zwierz\u0119tami.<\/p>\n\n\n\n<p>Problem omnibus\u00f3w narasta\u0142, a lokalna prasa tylko dodawa\u0142a im czarnego PR. W 1841 omnibusy kursowa\u0142y do Wroc\u0142awia jeszcze przez kilka miesi\u0119cy. Jednak komunikacja podmiejska rozwija\u0142a si\u0119 lepiej ni\u017c komunikacja miejska. Na pocz\u0105tku czerwca omnibusy Lange i Ki\u00dflinga przewozi\u0142y pasa\u017cer\u00f3w z okazji festynu wiosennego. W tym czasie we Wroc\u0142awiu odbywa\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne zabawy i atrakcje.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak w kolejnych latach nie ma ju\u017c informacji o omnibusach, kt\u00f3re z powodzeniem zast\u0105piono doro\u017ckami. Ponownie wr\u00f3ci\u0142y do miasta w 1862 i zosta\u0142y ju\u017c na d\u0142ugi czas. W 1874 w stolicy \u015al\u0105ska kursowa\u0142y omnibusy na dziesi\u0119ciu regularnych liniach. Sze\u015b\u0107 obs\u0142ugiwa\u0142o po\u0142\u0105czenia podmiejskie, a cztery &#8211; miejskie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ostatnie omnibusy kursowa\u0142y we Wroc\u0142awiu jeszcze podczas I wojny \u015bwiatowej. Z czasem trudno im by\u0142o konkurowa\u0107 z tramwajami konnymi i elektrycznymi, kt\u00f3re zdominowa\u0142y ulice Wroc\u0142awia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pierwszy omnibus ruszy\u0142 ulicami Wroc\u0142awia 17 listopada 1840 roku. Wtedy Breslau szed\u0142 \u0142eb w \u0142eb z Berlinem. W XIX wieku dosz\u0142o do swoistej rywalizacji mi\u0119dzy tymi dwoma miastami, pisze wroclaw-future.eu. Ludzie m\u00f3wili nawet \u201eGdzie wroc\u0142awianin nawet si\u0119 jeszcze nie zamierzy\u0142, tam berli\u0144czyk ju\u017c dawno by\u0142\u201d. Jednak omnibusy pojawi\u0142y si\u0119 na drogach tych dw\u00f3ch miast w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":337,"featured_media":2440,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[1988,1990,1992,1742,1979,1987,1986,1983,1984,1981,1980,1989,1985,1993,1994,1982,1991],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-2724","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-merkury-i-minerwa","9":"tag-dorozki-q-waltera","10":"tag-historia-transportu","11":"tag-historie-wroclawia","12":"tag-innowacje-we-wroclawiu","13":"tag-linie-komunikacji-miejskiej","14":"tag-nowe-linie-komunikacji-miejskiej","15":"tag-omnibusy-we-wroclawiu","16":"tag-pierwszy-omnibus","17":"tag-pierwszy-transport","18":"tag-pierwszy-transport-publiczny","19":"tag-popularnosc-i-krytyka","20":"tag-rewolucja-w-transporcie-miejskim","21":"tag-rozwoj-transportu","22":"tag-siec-transportowa-we-wroclawiu","23":"tag-transport-publiczny","24":"tag-transport-we-wroclawiu","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","26":"motype-eternal","27":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2724","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/337"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2724"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2724\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2734,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2724\/revisions\/2734"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2724"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2724"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2724"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2724"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2724"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2724"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}