{"id":3989,"date":"2024-06-01T23:24:29","date_gmt":"2024-06-01T21:24:29","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/?p=3989"},"modified":"2024-06-01T23:24:48","modified_gmt":"2024-06-01T21:24:48","slug":"architektura-wiejska-dolnego-slaska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska","title":{"rendered":"Architektura wiejska Dolnego \u015al\u0105ska"},"content":{"rendered":"\n<p>Patrz\u0105c na kraj jako ca\u0142o\u015b\u0107, cz\u0119sto postrzegamy go przez pryzmat miast, analizuj\u0105c ich zmiany, organizacj\u0119 przestrzeni i form\u0119 &#8211; podaje strona <a href=\"http:\/\/wroclaw-future.eu\" data-type=\"link\" data-id=\"wroclaw-future.eu\">wroclaw-future.eu<\/a>. Tymczasem ponad 80% terytorium Polski to wsie, a one maj\u0105 swoj\u0105 ciekaw\u0105 i bardzo indywidualn\u0105 struktur\u0119. Wiejskie krajobrazy i architektura inspiruj\u0105, dostarczaj\u0105 pozytywnych emocji, a czasem staj\u0105 si\u0119 prawdziwym idea\u0142em, marzeniem dla mieszka\u0144c\u00f3w miast.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Dolny \u015al\u0105sk to obszar pogranicza, na kt\u00f3rym wymiesza\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne kultury, co nie mog\u0142o pozosta\u0107 bez wp\u0142ywu na style architektoniczne. Jednocze\u015bnie dolno\u015bl\u0105skie wsie maj\u0105 te\u017c swoje charakterystyczne cechy.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_68_1 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a10e512c0b62\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a10e512c0b62\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska\/#Chaty\" title=\"Chaty\">Chaty<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska\/#Domy_w_stylu_zagrodowym\" title=\"Domy w stylu zagrodowym\">Domy w stylu zagrodowym<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska\/#Domy_o_ksztalcie_szescianu\" title=\"Domy o kszta\u0142cie sze\u015bcianu\">Domy o kszta\u0142cie sze\u015bcianu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska\/#Domy_stodoly\" title=\"Domy stodo\u0142y\">Domy stodo\u0142y<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/eternal-architektura-wiejska-dolnego-slaska\/#Zachowanie_historycznej_architektury\" title=\"Zachowanie historycznej architektury\">Zachowanie historycznej architektury<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Chaty\"><\/span>Chaty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 dolno\u015bl\u0105skich wsi jest ich przewa\u017cnie kamienna i ceglana zabudowa. Wynika to z faktu, \u017ce w XIX wieku w\u0142adze pruskie zakaza\u0142y budowy dom\u00f3w drewnianych. Dlatego dzi\u015b na wsiach prawie nie ma ju\u017c prostych drewnianych cha\u0142up z dwuspadowymi dachami &#8211; cz\u0119\u015bciej mo\u017cna je zobaczy\u0107 w rezerwatach tematycznych ni\u017c na obszarach wiejskich. Wci\u0105\u017c jednak pozostaj\u0105 jednym z najbardziej znanych symboli polskiej wsi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1280\" height=\"853\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3990\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11.png 1280w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11-696x464.png 696w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-11-1068x712.png 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1280px) 100vw, 1280px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>W tym samym czasie ta forma architektoniczna nadal \u017cy\u0142a i rozwija\u0142a si\u0119 na Dolnym \u015al\u0105sku. Pocz\u0105tkowo by\u0142y to budynki kamienne, a nast\u0119pnie ceglane. Dzi\u015b widzimy wygodne, solidne i \u0142atwe w utrzymaniu domy wykonane z nowoczesnych materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re przypominaj\u0105 dawn\u0105 chat\u0119 jedynie pod wzgl\u0119dem rodzaju konstrukcji.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Domy_w_stylu_zagrodowym\"><\/span>Domy w stylu zagrodowym<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"701\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-12.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3993\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-12.png 1000w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-12-300x210.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-12-768x538.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-12-696x488.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Krajobraz Dolnego \u015al\u0105ska, jak i w og\u00f3le ca\u0142ej Polski, charakteryzowa\u0142y dwory szlacheckie. By\u0142y one znacznie mniejsze od pa\u0142ac\u00f3w i zamk\u00f3w, ale znacznie wi\u0119ksze od cha\u0142up. Wyst\u0119powa\u0142y wyj\u0105tkowo licznie na tle innych kraj\u00f3w europejskich, co mo\u017cna wyja\u015bni\u0107 wysok\u0105 liczb\u0105 polskiej szlachty &#8211; oko\u0142o 10% spo\u0142ecze\u0144stwa, podczas gdy w innych krajach jej liczba nie przekracza\u0142a 4%.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Charakterystyczne elementy architektoniczne domu w stylu zagrodowym to dwu- lub czterokolumnowy portyk na osi g\u0142\u00f3wnej fasady, tr\u00f3jk\u0105tny fronton i czterospadowy dach kryty dach\u00f3wk\u0105. Podczas budowy takie domy by\u0142y zazwyczaj orientowane \u201ena godzin\u0119 jedenast\u0105\u201d &#8211; w takim uk\u0142adzie wszystkie pomieszczenia by\u0142y stopniowo o\u015bwietlane przez s\u0142o\u0144ce. Sam dom otoczony by\u0142 parkiem, z alej\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do g\u0142\u00f3wnego wej\u015bcia i niewielkim trawnikiem przed portykiem.<\/p>\n\n\n\n<p>W XXI wieku styl zagrodowy nadal jest bardzo popularny zar\u00f3wno na wsiach, jak i w miastach. Oczywi\u015bcie wygl\u0105d wsp\u00f3\u0142czesnych dom\u00f3w znacznie si\u0119 zmieni\u0142 &#8211; dzi\u015b mog\u0105 to by\u0107 zar\u00f3wno jedno-, jak i wielopi\u0119trowe budynki z otynkowanymi \u015bcianami, wysokimi czterospadowymi dachami, szerokimi okapami i licznymi oknami.<\/p>\n\n\n\n<p>W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w prawdziwy wiejski dw\u00f3r nale\u017cy ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci, poniewa\u017c zachowa\u0142o si\u0119 bardzo niewiele oryginalnych budynk\u00f3w. Niemniej jednak pami\u0119\u0107 ludowa o nich nie zapomnia\u0142a, co znajduje odzwierciedlenie we wsp\u00f3\u0142czesnych trendach budowlanych. Murowany dom w stylu dworkowym pozostaje jednym z najpopularniejszych i najbardziej rozpowszechnionych form wiejskiej architektury mieszkalnej na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Domy_o_ksztalcie_szescianu\"><\/span>Domy o kszta\u0142cie sze\u015bcianu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W latach 70. i 80. ubieg\u0142ego wieku na dolno\u015bl\u0105skich wsiach zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 domy przypominaj\u0105ce pude\u0142ka. Budowano je w\u00f3wczas z najta\u0144szych materia\u0142\u00f3w, w tym p\u0142yt \u017celbetowych, i stosowano najprostsz\u0105 form\u0119 &#8211; sze\u015bcianu z p\u0142askim dachem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Te typowe, cz\u0119sto nawet nieotynkowane budynki sta\u0142y si\u0119 symbolem swoich czas\u00f3w, w kt\u00f3rych rozw\u00f3j polskiej gospodarki pozwoli\u0142 ch\u0142opom na znaczn\u0105 popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia, ale nie na doprowadzenie ich do perfekcji. Ta \u201eniedoko\u0144czona\u201d architektura okaza\u0142a si\u0119 do\u015b\u0107 \u017cywotna i dzi\u015b na wiejskich terenach Dolnego \u015al\u0105ska wiele rodzin mieszka w\u0142a\u015bnie w takich domach-sze\u015bcianach.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Domy_stodoly\"><\/span>Domy stodo\u0142y<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>S\u0105 to nowoczesne, parterowe, pod\u0142u\u017cne budynki mieszkalne ze spiczastym dachem. Cz\u0119sto s\u0105 one budowane z czerwonej ceg\u0142y, nie tynkowane na zewn\u0105trz, ale pokryte specjaln\u0105 przezroczyst\u0105 pow\u0142ok\u0105 ochronn\u0105, dzi\u0119ki czemu materia\u0142 \u015bciany jest widoczny.<\/p>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3re nowoczesne pracownie architektoniczne opracowuj\u0105 nietypowe projekty takich dom\u00f3w. Na przyk\u0142ad wroc\u0142awski architekt Tomasz G\u0142owacki zaprojektowa\u0142 kilka lat temu wspania\u0142y, niebanalny dom w kszta\u0142cie zakrzywionej stodo\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zachowanie_historycznej_architektury\"><\/span>Zachowanie historycznej architektury<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W\u0142adze lokalne na Dolnym \u015al\u0105sku s\u0105 zainteresowane zachowaniem istniej\u0105cego dziedzictwa kulturowego, dlatego w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach zabronione jest budowanie dom\u00f3w wed\u0142ug w\u0142asnego projektu. Usytuowanie budynku wzgl\u0119dem drogi, dach, komin, \u015bciany, drzwi, okna, wysoko\u015b\u0107 i szeroko\u015b\u0107 domu musz\u0105 spe\u0142nia\u0107 ustalone normy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"600\" src=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-13.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3996\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-13.png 900w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-13-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-13-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclaw-future.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/45\/2024\/06\/image-13-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Na Dolnym \u015al\u0105sku regularnie organizowany jest r\u00f3wnie\u017c konkurs na najpi\u0119kniejsz\u0105 wie\u015b. Jednym z poprzednich zwyci\u0119zc\u00f3w by\u0142a wie\u015b Dobk\u00f3w, po\u0142o\u017cona w gminie \u015awierzawa. Od 1945 roku wybudowano tu zaledwie kilka nowych budynk\u00f3w, dzi\u0119ki czemu zachowa\u0142 si\u0119 pierwotny uk\u0142ad wsi. Dobk\u00f3w to atrakcyjna, zadbana wie\u015b sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z masywnych, urokliwych budynk\u00f3w mieszkalnych, kt\u00f3re za zgod\u0105 w\u0142a\u015bcicieli s\u0105 otwarte dla wszystkich zainteresowanych turyst\u00f3w. Dobk\u00f3w jest godnym przyk\u0142adem zachowania form dawnej dolno\u015bl\u0105skiej architektury wiejskiej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele wiejskich dom\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku powsta\u0142o w XX i XIX wieku, a ich forma architektoniczna wpisuje si\u0119 w histori\u0119 kraju. S\u0105 one cz\u0119sto niewielkie, zbudowane zgodnie z wiejskimi standardami i tradycyjne w formie. Oczywi\u015bcie nie stworzy\u0142y one rewolucji w architekturze, ale bez nich nie by\u0142oby polskiej wsi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Patrz\u0105c na kraj jako ca\u0142o\u015b\u0107, cz\u0119sto postrzegamy go przez pryzmat miast, analizuj\u0105c ich zmiany, organizacj\u0119 przestrzeni i form\u0119 &#8211; podaje strona wroclaw-future.eu. Tymczasem ponad 80% terytorium Polski to wsie, a one maj\u0105 swoj\u0105 ciekaw\u0105 i bardzo indywidualn\u0105 struktur\u0119. Wiejskie krajobrazy i architektura inspiruj\u0105, dostarczaj\u0105 pozytywnych emocji, a czasem staj\u0105 si\u0119 prawdziwym idea\u0142em, marzeniem dla mieszka\u0144c\u00f3w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":354,"featured_media":3853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[2584,1736,2585,1738,2587,2588,2586,1740,1737,1742,1744,1979,1743,1739,2589],"motype":[1122],"moformat":[2222],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-3989","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-wiejska-dolnego-slaska","9":"tag-architektura-wroclawia","10":"tag-chaty","11":"tag-ciekawostki-o-architekturze","12":"tag-domy-o-ksztalcie-szescianu","13":"tag-domy-stodoly","14":"tag-domy-w-stylu-zagrodowym","15":"tag-domy-wroclawia","16":"tag-historia-architektury","17":"tag-historie-wroclawia","18":"tag-historyczne-lokalizacje","19":"tag-innowacje-we-wroclawiu","20":"tag-lokalizacjach-we-wroclawiu","21":"tag-rozwoj-architektury","22":"tag-zachowanie-historycznej-architektury","23":"motype-eternal","24":"moformat-2222","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/354"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3989"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3999,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3989\/revisions\/3999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3989"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3989"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3989"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclaw-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}